Kleptomani ( zorlantılı çalma hastalığı):
İhtiyacı olmadığı, hemen
kullanmayacağı halde ve maddi değeri nedeniyle satma düşüncesi olmadan bir takım
nesneleri izinsiz olarak alarak, onlara sahip olma şeklinde bir dürtü kontrol
bozukluğudur. Kişinin aslında o malı satın alabilecek yeterli maddi birikime
sahip olduğu, ancak buna rağmen bu davranışı gerçekleştirdiği gözlenmiştir. Bu
davranış daha önceden düşünülmemiş ve planlanmamış olup, aniden
gerçekleştirilir. Bu davranış birinden intikam alma amacıyla yapılmamıştır.
Birey bu davranışın yanlış ve uygunsuz olduğunun bilincindedir. Kişiler bu
davranışı gerçekleştirmek için başkalarından yardım istemezler. Tarihte Fransa
kralı 4. Henry ve Sardunya kralı Victor un bu özelliklere sahip olduğu
bilinmektedir.
Rahatsızlığın çocukluk yaşlarında başladığı belirlenmiştir. Kişi bu davranışı
gerçekleştirmeden önce, yoğun bir gerilim hisseder. Bu davranış akabinde,
mutluluk, rahatlama ve büyüklük hissi içine girmektedir.
Rahatsızlık hakkında yapılan çalışmaların azlığı ve bu durumların kişiler
tarafından gizlenmesi ve bu durumu gerçekleştiren kişilerin sağlık
hizmetlerinden çok, adli makamlara sevk edilmeleri nedeniyle gerçek sıklığı tam
olarak bilinemese de bin kişide altı kişide rastlandığı saptanmıştır. Yakalanan
dükkan hırsızlarının % 5-25 inde saptanmıştır.
Hastaların genel özellikleri:
Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık dört kat daha sık görülmektedir. Cinsiyetler
arasındaki oranın bu kadar yüksek olmasının bir nedeni de, erkeklerin böyle bir
durumda çoğunlukla hastaneler yerine cezaevlerine gönderilmeleri olabilir.
Kadınlarda ortalama olarak 30-35 yaşta; erkeklerde 50-55 yaşta daha sık
görülmektedir. Hem erkek hem de kadınlarda diğer dürtü kontrol bozuklukları
rahatsızlığa eşlik edebilir. Erkeklerde daha çok piromani (dürtüsel olarak ateş
yakıp, yangın çıkarma) ve hastalık derecesinde kumar oynama ve tekrarlayıcı
patlayıcı davranım bozukluğu ile bir arada iken; kadınlarda trikotilomani (
dürtüsel olarak saç ve vücut tüylerini yolma hastalığı) ile beraber
bulunabilmektedir. Rahatsızlık sosyoekonomik düzey ile doğrudan ilişkili
olmayıp, bu durumdaki kişinin sosyokültürel düzeyi yüksek de
olabilmektedir.Kişiler bu davranışlarına engel olabilmek için sosyal hayatlarını
kısıtlayabilir ve çevrelerinden uzaklaşabilir, alışveriş yapmamaya
çalışabilirler.
Hastalığa neden olabilecek etmenler:
Çocukluk döneminde yaşanan olumsuz koşulların sonucu gelişen kayıp yaşantıları
önemli etkenler arasındadır. Kleptomanik davranışlar da bunların etkisini
gidermeye yöneliktir. Bilinçaltındaki bu anıların kişiyi zorlaması ile oluştuğu
düşünülmektedir. Bu kişilerin çocukluklarındaki aile hayatlarının oldukça
travmatik ve sorunlu olduğu saptanmıştır. Bu bireylerde narsisistik (kendine
olan sevgi,ilgi ve destekler) kırılmaların, özgüven yaralanmalarının sonucu
olarak ortaya çıktığı da düşünülmektedir. Kişinin özsaygısı ve değerliliğine
yönelik yapılan saldırılar, ilerleyen dönemlerde kişinin olgun bir benlik yapısı
geliştirmesine engel olur ve bu tür davranışlara zemin hazırlar.
Kleptomani eylemleri bir kayıp yaşantısını izleyerek de gelişebilmektedir. Bu
duruma kadınlarda çocukların evden uzaklaşması; erkeklerde andropoz döneminde
rastlanabilir. Kadınlarda gerilimin arttığı adet dönemleri ve hamilelik
dönemlerinde bu tür eylemler artmaktadır. Özellikle bizim toplumumuzda hamile
kadınlarda başkasının evinde misafir iken, yiyecek maddelerine karşı olan bu
davranış ilgi çekicidir.
Bu tür davranışlarda odaklanılan maddeler kişi için cinsel bir anlam da
taşımaktadır. Çok etkileyici bir parfüm ya da kişi için cinsel anlam ifade eden
bir kitap kolayca çanta ya da elbise içine girebilmektedir.Bu kişilerde sıklıkla
cinsellikle ilgili sorunlara da rastlanabilmektedir. Çeşitli psikiyatrlara göre
çocukta 3-5 yaş arasında gözlenen ve Freud tarafından “fallik dönem” olarak
adlandırılan, çocuğun cinsel organlara yönelik ilgi ve hareketlerinde artışın
olduğu dönemlerde karşılaşılan sorunlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir.
Freudun ruhsal yapı modeline göre, kişide doğuştan geldiği düşünülen ve her an
istediği herşeyi fütursuzca yaparak haz almayı hedefleyen altbenlik (id) ile;
anne-baba ,öğretmen vb gibi otorite konumundaki kişilerin ahlak anlayışlarının
etkisi ile oluşturulup,bunun tam tersi bir şekilde “hiçbir yerde ve asla”
şeklinde hareket eden kişinin topluma uyumu için kişinin istek ve eylemlerine
sınır koyan üstbenlik (superego) ve bunların ikisi arasındaki dengeyi sağlayan
asıl uygulayıcı güç olan benlik (ego) arasında düzenli bir danışma ve uzlaşma
olmalıdır. Kleptomani davranışları gösteren kişilerde bu düzenli işleyişin
bozulduğu ve üstbenliğin etkisini çok arttırarak , acımasızlaştığı ve kişinin
kendisini suçlamak, cezalandırmak, küçük durumlara düşürmek için bu tür
hırsızlık eylemlerine giriştiği düşünülmektedir.
Kleptomani kişide varolan obsesif kompulsif bozukluk (saplantı-zorlantı
bozukluğu) ve depresif bozuklukların farklı bir görünümü olabilir. Kleptomanik
davranışlar ile kişi kendisini geçici olarak iyi hissederek, kaygısını ve ruhsal
çökkünlüğünü azaltmayı hedefler. Bununla birlikte bu dürtüsel eylemlerin artarak
devam etmesi ve oluşturduğu sorunlar bu rahatlamanın , buzdağının üstünü
yoketmekle aynı anlama gelmektedir.
Kleptomanin eşlik ettiği psikiyatrik bozukluklar arasında dissosiyatif
bozukluklar, duygudurum bozuklukları ve yeme bozuklukları da sayılabilir. Bu
rahatsızlık başka vücutsal hastalıkların sonucu da görülebilmektedir. Bunlar
arasında epilepsi (sara), beyin atrofisinin görüldüğü durumlar ve demans
(bunama), bazı ilaç tedavilerinin yan etkileri ve bazı tümörler sayılabilir.
Tedavi:
Kişinin geçmişi ve şu anı ile ilgili zedeleyici olayların saptanarak, bunlara
yönelik uygun düşünce şemaları geliştirilmesi ve toplumsal ilişkilerdeki
uygunsuz savunma mekanizmalarının değiştirilmelerini hedefleyen terapiler,
dürtüsel hareketleri ve kaygı durumunu azaltmaya yönelik ilaç tedavileri ve
gerekirse hipnoz ile başarılı sonuçlar alınmaktadır.
 |
Sık
Kullanılanlara Eklemek İçin...
Ana Sayfa Yapmak
İçin...
Psikiyatrist Net 
Durumundadır...
| |
|
Copyright ©2003 Psikiyatrist
Net ziyaretçilerine psikiyatri hakkında bilgi vermek üzere kurulmuş bir
sitedir.
|
